Kiến thức
Cung và cầu là gì? Quy luật cung cầu và tác động đến giá cả
Cung, cầu và sự cân bằng của thị trường
Cung và cầu là hai khái niệm nền tảng của kinh tế học, dùng để giải thích cách giá cả và số lượng hàng hóa, dịch vụ được hình thành trên thị trường. Hiểu đơn giản, cầu thể hiện nhu cầu mua của người tiêu dùng tại những mức giá khác nhau, trong khi cung thể hiện lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán sẵn sàng cung cấp tại những mức giá khác nhau. Mối quan hệ giữa cung và cầu quyết định phần lớn sự biến động của giá cả thị trường. Khi cầu tăng trong khi cung không thay đổi, giá thường có xu hướng tăng. Ngược lại, khi cung tăng nhưng cầu không tăng tương ứng, giá thường có xu hướng giảm. Chính vì vậy, quy luật cung cầu không chỉ được sử dụng để phân tích hàng hóa thông thường mà còn có vai trò quan trọng trong kinh tế vĩ mô, thị trường tài chính và chứng khoán.
I. Cầu (Demand)
Chú ý rằng cầu khác với nhu cầu ở chỗ, cầu dựa trên mong muốn mà người tiêu dùng có thể thanh toán hàng hóa, dịch vụ cụ thể nào đó, trong khi nhu cầu thể hiện mong muốn, khát vọng vô hạn của con người về hàng hóa và dịch vụ.
Cầu không chỉ thể hiện ở số lượng hàng hóa mà còn ở giá cả. Điều này dẫn đến sự khác nhau giữa cầu và lượng cầu
Lượng cầu là lượng hàng hóa, dịch vụ mà người mua sẵn sàng chi trả tại một mức giá nhất định.
Cầu phụ thuộc vào cả lượng cầu và giá, nó thể hiện hành vi hoặc phản ứng người mua khi giá thay đổi, trong khi lượng cầu chỉ số lượng cụ thể tại một mức giá đó. Để ví dụ dễ hiểu, nếu giá tăng thì lượng cầu giảm vì con người phải chi trả nhiều hơn để mua hàng hóa đó và ngược lại, khi giá thấp xuống thì họ sẽ mua nhiều lên.
1. Luật cầu
a) Hàm cầu
Vì giả thiết các yếu tố khác không đổi, lượng cung tỉ lệ nghịch với giá cả. Gọi P (Price - giá cả) là một hàm phụ thuộc vào biến Q (Quantity - số lượng). Nếu đồ thị có dạng tuyến tính thì:
P = -aQ + b
Trong đó, a là độ dốc và b là hệ số chặn.
b) Cầu cá nhân và cầu thị trường
Cầu thị trường là tổng cộng các cầu cá nhân trên thị trường đó
2. Các yếu tố quyết định cầu
2.1. Thu nhập người tiêu dung
Phân loại thành 2 loại hàng hóa là hàng hóa thông thường (xa xỉ hay thiết yếu) và hàng hóa cấp thấp (ngô, khoai, sắn, …)
- Đối với hàng hóa thông thì tỉ lệ thuận với thu nhập người dung. Tức là nếu thu nhập người dùng tăng thì hàng hóa đó cũng tăng theo.
- Ngược lại với hàng hóa cấp thấp thì tỉ lệ nghịch với thu nhập người dùng
2.2. Giá cả hàng hóa
Dễ hiểu nếu giá tăng thì người mua ít đi và ngược lại. Tuy nhiên, nếu họ mua ít đi thì phải có hàng hóa nào khác thay thế. Do đó người ta phân loại 2 loại hàng hóa là hàng hóa bổ sung và hàng hóa thay thế.
- Hàng hóa bổ sung: là những hàng hóa sử dụng đồng thời với nhau, nếu giá hàng hóa này tăng thì cầu hàng hóa đi cùng giảm. Ví dụ như xe máy và xăng, giá xăng tăng thì ít người mua xe máy hơn
- Hàng hóa thay thế: là hàng hóa này thay thế cho hàng hóa kia, nếu giá hàng hóa này tăng thì cầu hàng hóa kia tăng. Ví dụ như bếp điện và bếp than là 2 nguồn năng lượng khác nhau nhưng cùng mục đích là tạo nhiệt, nếu giá bếp điện tăng làm ít người mua thì người ta mua bếp than để thay thế.
3.3. Sở thích, thị hiếu người dùng
3.3. Quy mô thị trường
3.3. Kỳ vọng
II. Cung (Supply)
Tương tự, lượng cung số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ cụ thể mà người bán muốn bán và sẵn sàng bán tại mức giá đã cho trong một khoảng thời gian nhất định.
Như vậy, cung tăng khi giá tăng và ngược lại. Nó phản ảnh hành vi người bán rằng nếu giá tăng thì họ muốn bán ra nhiều hơn
1. Luật cung
P = cQ + d
Trong đó, c là độ dốc và d là hệ số chặn.
2. Cung thị trường và cung cá nhân
3. Các yếu tố quyết định cung
3.1. Giá cả đầu vào (đất đai, nguyên liệu, ...)
3.2. Công nghệ
3.3. Chính sách chính phủ
Nếu chính phủ trợ cấp sản xuất thì sẽ khuyến khích người sản xuất tăng cung hàng hóa.
3.4. Số lượng người sản xuất
3.5. Kỳ vọng
III. Cân bằng thị trường
Bốn nguyên lý cơ bản về cung và cầu:
-
Nếu nhu cầu tăng (đường cầu thay đổi về bên phải) và nguồn cung vẫn không đổi, thì tình trạng thiếu hụt xảy ra, dẫn đến giá cân bằng cao hơn. Tức nếu người dùng mua nhiều mà số lượng hàng hóa bán ra không đổi thì xảy ra thiếu hụt và giá cân bằng tăng.
-
Nếu nhu cầu giảm (đường cầu dịch chuyển về bên trái) và nguồn cung vẫn không đổi, thì thặng dư xảy ra, dẫn đến giá cân bằng thấp hơn. Tương tự
-
Nếu cầu vẫn không thay đổi và cung tăng (đường cung dịch chuyển về bên phải), thì thặng dư xảy ra, dẫn đến giá cân bằng thấp hơn. Tức nếu người bán bán ra nhiều hơn thì xảy ra dư thừa, giá bán cân bằng thấp đi.
-
Nếu cầu vẫn không thay đổi và cung giảm (đường cung dịch chuyển về bên trái), thì tình trạng thiếu hụt xảy ra, dẫn đến giá cân bằng cao hơn. Tương tự
